جامعهشناسی شهری به بررسی ابعاد اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و تاریخی شهرها میپردازد و تلاش دارد تا پدیدههای مرتبط با زندگی شهری و تحولات آن را از دیدگاه علمی تحلیل کند.
بخش جامعهشناسی شهری شامل فصولی است که به تعریف جامعهشناسی، جنبههای مختلف واقعیات اجتماعی و دستهبندی آنها از نظر ریختشناسی، سازمانی، فرهنگی و روانی میپردازد.
جامعهشناسی شهری بر آن است که رابطه ساخت گروهها و وظایف آنها را بررسی کند و انواع گروههای اجتماعی را در بستر شهر مورد تحلیل قرار دهد. موضوع اصلی این رشته، فهم پدیده شهر و زندگی شهری است؛ چرا که شهر واحدی مستقل از جامعه نیست بلکه در ارتباطی تنگاتنگ با ساختار کلی جامعه قرار دارد.
در تعریف شهر، جامعهشناسی شهری دیدگاههای مختلفی را مطرح میکند: از نظر ریختشناسی به جمعیت و ساختار فیزیکی آن، از بعد فرهنگی به نمادها و شیوههای زندگی شهری، و از نظر اجتماعی به ارتباطات و شبکههای انسانی توجه دارد.
به همین دلیل در فصل دوم کتاب، بحث ریختشناسی شهری اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا در تحلیل جمعیت شهری باید به ملاکهای شناسایی شهر، سابقه شهرنشینی در جهان و رشد شهرنشینی در عصر جدید توجه کرد.
از دید جمعیتشناسی، رشد جمعیت جهان به دورههای مختلف تقسیم شده و گرایش به سوی شهرها اثرات اجتماعی خاصی به دنبال داشته است. توسعه شهرنشینی و تغییرات ناشی از آن در کشورهای صنعتی و جهان سوم با سرعتهای متفاوتی رخ داده است.
توقف رشد جمعیت در مناطق پیشرفته و در مقابل، افزایش سریع جمعیت در کشورهای کمتر توسعهیافته، یکی از چالشهای اصلی جامعهشناسی شهری است که پیامدهای آن همچون حاشیهنشینی و فشار بر منابع شهری مورد توجه قرار میگیرد.
نوع فایل: پاورپوینت – 283 اسلاید
فهرست مطالب:
- جامعهشناسی شهری
- تعریف جامعهشناسی
- جنبههای مختلف واقعیات اجتماعی:
- جنبه ریختشناسی (مورفولوژی)
- جنبه سازمانی
- رابطه ساخت گروه با وظایف گروهی
- جنبه فرهنگی و روانی
- انواع گروههای اجتماعی
- موضوع جامعهشناسی شهری
- تعریف شهر
- از بعد پدیدههای فرهنگی
- شهر واحد مستقل و مجزا از جامعه نیست، چون
- فصل دوم: ریختشناسی (مورفولوژی) شهری
- در بحث از جمعیت شهری بایستی به دو نکته توجه کرد
- ملاکهای شناسایی شهر
- سابقه شهرنشینی در جهان
- رشد شهرنشینی در عصر جدید
- دورههای رشد جمعیت جهان از نظر جمعیتشناسان سازمان ملل متحد
- ادامه دورههای رشد
- گرایش به سوی شهرها و اثرات اجتماعی آن
- توسعه شهرنشینی
- رشد جمعیت کشورهای صنعتی
- توقف رشد جمعیت مناطق پیشرفته
- سرعت رشد جمعیت
- فصل سوم: منشا جمعیت شهرنشین
- عوامل مؤثر در رشد عمومی جمعیت شهری
- منشا عمده و اصلی توسعه شهرنشینی در جهان
- دلایل مهاجرت
- ادامه دلایل مهاجرت
- انواع کوچ از نظر سازمان ملل
- دلیل عمده رشد فزاینده شهرنشینی
- مهاجرت کنندگان
- آهنگ مهاجرت
- مهاجرت چند درجهای
- نتایج جامعهشناختی توسعه شهرنشینی:
- تاثیرات جمعیتی
- موالید
- تحول در جمعیت فعال و شاغل
- فصل چهارم: توسعه شهرها و شهرنشینی در ایران
- عوامل دگرگونی در سی سال گذشته جامعه ایران
- تحول جمعیت شهرنشین ایران
- نسبت جمعیت شهری و روستایی
- عوامل مؤثر در تغییرات جمعیت شهرهای ایران
- نقش مهاجرت در ایجاد تغییر
- دلیل جذب مهاجران به شهر تهران
- علل گرایش مهاجران به تهران
- عواقب رشد شهرنشینی در ایران
- نتیجه منفی مهاجرت
- اثرات جنگ تحمیلی
- از نظر حضور مهاجرین جنگی در شهرها، دو نوع مهاجر دیده میشود
- مشکلات مهاجرین اولیه جنگ تحمیلی
- گروه دوم مشکلات مهاجرین
- دو نکته اساسی در مورد مهاجرین جنگ تحمیلی
- مهمترین نکته در رابطه با تصمیم به بازگشت خانوادههای مهاجر جنگ تحمیلی
- مشکلات مهاجرین جنگ تحمیلی
- فصل پنجم: مبانی نظری جامعهشناسی شهری
- نظریات مربوط به شهر و نظام شهرنشینی
- نظریههای مطرح شده در این فصل
- شهر آرمانی یا اوتوپیا (Utopia)
- ویژگیهای نظام مدینه فاضله افلاطون
- محدودیت جمعیت شهر
- نظریههای تاریخی و تکاملی شهر
- بر اساس نظریه تاریخی شهر
- صاحب نظر مشهور نظریه تاریخی شهر
- گلوتس تاریخ نهادهای یونانی شهر را به سه گروه تقسیم کرد
- انواع زندگی از نظر ابن خلدون
- از نظر ماین
- تعریف شهر به مثابه یک نهاد اقتصادی
- تعریف شهر از نظر ماکس وبر
- انواع شهر از نظر ماکس وبر
- از نظر وبر، برای آنکه سکونتگاهها شهر تلقی میشوند، باید دارای چند خصیصه باشند
- نظریه وابستگی
- دیدگاههای مختلف در نظریه وابستگی
- رائول پره
- سمیر امین سه شیوه تولید جهانی را مطرح میکند
- از نظر سمیر امین
- به نظر سمیر امین
- عامل رشد شهر در کشورهای صنعتی
- عامل توسعه شهر در کشورهای جهان سوم
- نظریه نظام جهانی
- از نظر والرشتاین
- بر اساس نظریه نظام جهانی
- نشانه شهرنشینی در نظام سرمایهداری صنعتی
- نظریه روانشناختی شهر
- از نظر ابن خلدون
- فردیناند تونیس
- ملور خلاصه نظرات زیمل را در پنج موضوع اساسی مطرح میکند
- دنباله بحث ملور
- انتقادات وارد بر نظریه زیمل
- انتقاد دور کیم بر نظریه تونیس و تا حدی زیمل
- مکتب اکولوژی (زیست محیطی)
- زمینههای اجتماعی ظهور مکتب شیکاگو و تاسیس آن
- دنباله زمینههای ظهور مکتب شیکاگو
- علت شهرت مکتب جامعهشناسی شیکاگو
- مطالعات دانشگاه شیکاگو در رابطه با شهر
- در دیدگاه اکولوژیک
- بر اساس دیدگاه اکولوژیک
- برای بنیانگذاران مکتب شیکاگو
- یکی از وظایف جامعهشناسی شهر و شهرنشینی از دیدگاه اکولوژیک
- پس مکتب اکولوژیک در پی آن است که بگوید
- مباحث کلیدی جامعهشناسی شهری از دیدگاه مکتب اکولوژیک
- دنباله مباحث کلیدی
- ارنست برگس
- مدل توسعه فضا در شهر شیکاگو: ارنست برگس
- لوئیس ورث: در مقاله “شهرنشینی به عنوان شیوهای از زندگی” مینویسد
- ویژگی مشترک شهرها از نظر ورث
- سایر دیدگاههای ورث
- دنباله موارد
- انتقادات آنتونی گیدنز به نظریه ورث
- مشخصات بارز کار مکتب شیکاگو
- تفکیک یا ترکیب نظریهها در جامعهشناسی شهری
- ویژگیها و مشخصات عرصه شهری
- ایدئولوژی
- نیروهای شکلدهنده محیط
- توسعه و توسعه نیافتگی
- در مورد قشربندی
- فصل ششم: تحقیقات اکولوژیک در شهرها
- اکولوژی شهر
- جریانات اکولوژیک
- هجوم
- توالی گروهها در یک محل
- تراکم فعالیتها و مشاغل معین در کنار هم و در نقاط خاص
- جدایی مکانی
- موقعیت و فاصله
- موقعیت مرکزی
- تمایز فضا از نظر وظیفه و کارکرد
- تمایز فضای شهر از نظر جامعهشناسی
- انواع طرحهای توسعه شهری
- طرح دوایر متحدالمرکز (Concentric Zone Model)
- طرح محوری
- طرح قطاعی
- طرح چند هستهای
- ارزیابی طرحهای شهری
- ادامه ارزیابی طرحهای شهری
- میکرو اکولوژی
- در تعریف محلههای شهری باید متوجه بود که
- منافع مشترک بین اعضای محله
- عوامل مؤثر در قدرتسنجی محلهها
- اهمیت جامعهشناختی محله
- تاثیر مجاورت مکانی در روابط همسایگی (در آپارتمانها)
- انواع نزدیکی مکانی
- فاصله عملی
- در تاثیر مجاورت مکانی باید
- دنباله بحث
- فصل هفتم: بنیانهای زندگی شهری، تشکیلات اجتماعی شهرها و تحول آن
- ادوار مختلف تاریخی برای مطالعه زندگی شهری
- دوران باستان به چند عصر تقسیم میشود
- کارکرد شهر در دورههای مختلف
- شهر در دوره اسلامی
- اجزای اصلی شهر در دوران اسلامی
- شهرهای بزرگ دوران اسلامی
- تشکیلات شهرهای اسلامی
- بنیانهای اجتماعی زندگی شهر در دوره اسلامی شامل
- شهر در دوره اسلامی
- شهرنشینی در عصر جدید
- فصل هشتم: ویژگیهای برخی گروههای اجتماعی
- خصوصیات اجتماعی جوانان در شهرها
- دلیل توجه به رفتار جوانان
- از نظر کمیت به دلیل
- از نظر کیفیت
- ادامه مسائل کیفی جوانان
- تنوع گروههای جوانان و طبقهبندی آنها بر اساس
- از نظر سنی
- از نظر گروههای اجتماعی
- از نظر توزیع جغرافیایی
- از نظر وضع اقتصادی
- برای پرورش فکری و شخصیت اجتماعی جوانان توجه به نکات زیر ضرورت دارد
- خصوصیت رفتاری جوانان
- تشکیل گروهها و دستههای جوانان در شهرها
- مخالفت جوانان با بزرگسالان
- در طرح مسئله جوانان در سالهای اخیر دو پدیده غلبه دارد
- علت مسائل جوانان در شهرهای اقماری و حومه شهرهای بزرگ
- مسائل جوانان در شهرهای اقماری
- گذران فراغت
- انگیزههای تفریحات خارج از منزل
- فصل نهم: مسکن خانوادگی
- مطالعات مسکن در دو جهت صورت گرفته است
- فونکسیونهای مسکن در موارد زیر قابل بررسی است
- توجه انسانشناسان و جامعهشناسان به مسائل مسکن
- توجه به مسکن
- نیازهای مربوط به مسکن
- ادامه نیازهای مربوط به مسکن
- خصوصیت مسکن ناسالم و معیوب
- تاثیر مسکن ناسالم بر سلامتی و بهداشت خانواده
- سطوح مراکز تصمیم در مورد سبک مسکن
- فصل دهم: مسائل و مشکلات برنامهریزی شهری و طرحهای جامع شهری
- به نظر برخی جامعهشناسان
- هر شهر فضایی را اشغال میکند که در طول
- در پدیده گسترش یا محیط نامانوس
- در پدیده محیط مانوس شهر
- رابطه توسعه شهر و روستا
- مسئله شهرنشینی
- تجمع و تمرکز در محیط شهر
- روشهای حل مسائل شهری
- حقیقت زندگی شهری
- طرح هادی
- طرحهای شهری
- نقیصه طرح هادی
- یک طرح شهری بدون اینکه کاملا در مجموعه
- شهر در شبکه اقتصاد منطقهای و سراسری
- تابع نظمی است که از خارج برای آن تعبیه شده است
- برنامهریزی، طرحریزی شهری و منطقهای علی
- در این بحث، ترکیب نهایی و به هم پیوسته عناصر
- این طرح: هیچ راه حل عملی به دست نمیدهد
قیمت: 199/500 تومان
فصل سوم به منشا جمعیت شهرنشین میپردازد و عواملی همچون مهاجرت، دگرگونی اقتصادی و اجتماعی، و جاذبههای شهری را بهعنوان محرک اصلی توسعه شهرنشینی معرفی میکند.
دلایل مهاجرت شامل کمبود فرصتهای اقتصادی در روستاها، جذابیتهای آموزشی و خدماتی شهرها و نیز تحولات اجتماعی است. آهنگ مهاجرت، مهاجرت چند درجهای و پیامدهای آن در ساخت اجتماعی شهر نیز در این بخش بررسی میشود.
مطالب مرتبط
- دانلود پاورپوینت مبانی جامعه شناسی ppt در 170 اسلاید
نتایج جامعهشناختی توسعه شهرنشینی متنوع است: تغییر در ساخت جمعیت، تحولات موالید و مرگومیر، تغییر در جمعیت فعال و شاغل، و دگرگونی در نقشهای اجتماعی. در ایران نیز تحولات جمعیت شهری در سی سال گذشته تحت تأثیر مهاجرت، رشد اقتصادی، و حوادثی چون جنگ تحمیلی رخ داده است. این موضوع در فصل چهارم کتاب مورد بررسی قرار گرفته و بهویژه نقش تهران بهعنوان مرکز جذب مهاجران روستایی و جنگزده برجسته شده است.
در فصل پنجم، مبانی نظری جامعهشناسی شهری مطرح میشود و نظریههایی مانند شهر آرمانی افلاطون، نظریههای تاریخی، دیدگاه ماکس وبر درباره انواع شهرها، نظریه وابستگی، نظام جهانی، دیدگاههای روانشناختی و مکتب شیکاگو بررسی میشوند. هر یک از این نظریات به بعد خاصی از زندگی شهری تأکید دارند و به ما کمک میکنند تا روندهای پیچیده شهرنشینی را بهتر درک کنیم.
یکی از برجستهترین مکاتب جامعهشناسی شهری، مکتب اکولوژیک شیکاگو است که به بررسی نحوه شکلگیری فضاهای شهری، الگوهای توسعه شهر، محلات و روابط همسایگی پرداخته است.
مدل توسعه فضا در شهر شیکاگو توسط ارنست برگس و تحلیلهای لوئیس ورث درباره “شهرنشینی بهعنوان شیوهای از زندگی” نمونههایی مهم از این دیدگاهاند. انتقادات نظریهپردازانی چون گیدنز نیز در نقد محدودیتهای این دیدگاه بیان شده است.
در نهایت، جامعهشناسی شهری با طرح مسائل عملی همچون مسکن، مشکلات برنامهریزی شهری، تراکم جمعیت، توسعه نامتوازن و نیاز به طرحهای جامع شهری به پایان میرسد.
این رشته بر آن است که با نگاهی علمی و چندجانبه به شهر و شهرنشینی، راهکارهایی برای حل معضلات شهری ارائه دهد و درک عمیقتری از زندگی اجتماعی در بستر شهر به دست آورد. به این ترتیب، جامعهشناسی شهری ابزاری مهم برای شناخت و مدیریت تحولات شهرنشینی در جهان معاصر محسوب میشود.