دانلود ppt پاورپوینت طرحواره درمانی (Schema therapy) کمیاب و عالی

طرحواره درمانی (Schema therapy) رویکردی نوین در حوزه روان‌درمانی است که به بررسی و درمان الگوهای فکری، احساسی و رفتاری عمیق و پایدار افراد می‌پردازد. این الگوها، که به عنوان طرحواره شناخته می‌شوند، در دوران کودکی شکل می‌گیرند و بر نحوه تعامل فرد با جهان تأثیر می‌گذارند. اما چرا طرحواره‌ها اهمیت دارند و چرا باید به آن‌ها توجه کنیم؟

منشا طرحواره‌ها به دوران کودکی و تجربیات اولیه زندگی برمی‌گردد. نیازهای بنیادین کودکان، مانند نیاز به امنیت، عشق، پذیرش و خودمختاری، نقش مهمی در شکل‌گیری طرحواره‌ها دارند. اگر این نیازها در دوران کودکی به طور کامل برآورده نشوند، ممکن است طرحواره‌های غیر انطباقی شکل بگیرند.

تجارب اولیه زندگی، مانند روابط با والدین و سایر مراقبان، نقش بسزایی در شکل‌گیری طرحواره‌ها دارند. کودکانی که در محیط‌های ناامن، سوءاستفاده‌گرانه یا بی‌توجه بزرگ می‌شوند، بیشتر در معرض خطر ابتلا به طرحواره‌های غیر انطباقی هستند. همچنین، مزاج یا سرشت فرد نیز می‌تواند در نحوه شکل‌گیری طرحواره‌ها نقش داشته باشد.

حوزه های طرحواره درمانی (Schema therapy)شامل پنج دسته اصلی از طرحواره‌ها هستند که عبارتند از: طرد و بریدگی، خودگردانی و عملکرد مختل، محدودیت های مختل، دیگر جهت مندی و گوش به زنگی بیش از حد و بازداری. هر یک از این حوزه‌ها شامل چندین طرحواره خاص هستند که می‌توانند بر جنبه‌های مختلف زندگی فرد تأثیر بگذارند.

حوزه طرد و بریدگی شامل طرحواره‌هایی مانند رهاشدگی/ بی ثباتی (Abandonment / Instability)، بی اعتمادی/ بدرفتاری (Mistrust / Abuse)، محرومیت هیجانی (Emotional Deprivation)، نقص/ شرم (Defectiveness / Shame) و انزوای اجتماعی/ بیگانگی (Social Isolation / Alienation) است. این طرحواره‌ها معمولاً در افرادی دیده می‌شوند که در دوران کودکی تجربیات ناخوشایندی مانند طرد، سوءاستفاده یا بی‌توجهی را تجربه کرده‌اند.

حوزه خودگردانی و عملکرد مختل شامل طرحواره‌هایی مانند وابستگی/ بی کفایتی (Dependence / Incompetence)، شکست (Failure)، آسیب پذیری نسبت به ضرر یا بیماری (Vulnerability to Harm or Illness) و خودِ رشد نیافته/ گرفتار (Enmeshment / Undeveloped Self) است. این طرحواره‌ها می‌توانند باعث شوند که فرد در بزرگسالی در تصمیم‌گیری، حل مسائل و مدیریت زندگی خود دچار مشکل شود.

حوزه محدودیت های مختل شامل طرحواره‌هایی مانند استحقاق/ بزرگ منشی (Entitlement / Grandiosity) و خویشتن داری و خود انضباطی ناکافی (Insufficient Self-Control / Self-Discipline) است. این طرحواره‌ها معمولاً در افرادی دیده می‌شوند که در دوران کودکی بیش از حد مورد حمایت و توجه قرار گرفته‌اند و یاد نگرفته‌اند که چگونه مسئولیت‌پذیر باشند و محدودیت‌ها را رعایت کنند.

حوزه دیگر جهت مندی شامل طرحواره درمانی (Schema therapy) مانند تسلیم (Subjugation)، ایثار (Self-Sacrifice) و تایید طلبی/ جلب توجه (Approval-Seeking / Recognition-Seeking) است. این طرحواره‌ها می‌توانند باعث شوند که فرد به طور مداوم نیازهای دیگران را بر نیازهای خود ترجیح دهد و به دنبال تأیید و پذیرش از سوی دیگران باشد.

حوزه گوش به زنگی بیش از حد و بازداری شامل طرحواره‌هایی مانند منفی گرایی/ بدبینی (Negativity / Pessimism)، بازداری هیجانی (Emotional Inhibition)، استانداردهای بالا/ عیب جویی افراطی (Unrelenting Standards / Hypercriticalness) و تنبیه (Punitiveness) است. این طرحواره‌ها می‌توانند باعث شوند که فرد به طور مداوم نگران و مضطرب باشد، احساسات خود را سرکوب کند و به دنبال کمال‌گرایی باشد.

سبک های مقابله ای ناسازگار (Maladaptive Coping Styles) به روش‌هایی اشاره دارند که افراد برای مقابله با احساسات و تجربیات ناشی از طرحواره‌ها استفاده می‌کنند. این سبک‌ها معمولاً شامل تسلیم (Surrender)، اجتناب (Avoidance) و جبران افراطی (Overcompensation) هستند.

راهکارهای مقابله ای طرحواره رهاشدگی و بی ثباتی می‌تواند شامل چسبیدن به افراد، ترس از تنهایی و تلاش برای کنترل روابط باشد. راهکارهای مقابله ای با طرحواره بی اعتمادی/ سوءاستفاده می‌تواند شامل بدبینی، شکاکی و اجتناب از روابط نزدیک باشد. راهکارهای مقابله ای با طرحواره محرومیت هیجانی می‌تواند شامل تلاش برای جلب توجه و محبت از دیگران، یا اجتناب از بیان نیازهای عاطفی باشد.

راهکارهای مقابله ای با طرحواره نقص می‌تواند شامل پنهان کردن عیوب، تلاش برای کمال‌گرایی و انتقاد از خود باشد. راهکارهای مقابله با طرحواره انزوای اجتماعی می‌تواند شامل اجتناب از موقعیت‌های اجتماعی، احساس تنهایی و متفاوت بودن باشد. راهکارهای مقابله با طرحواره وابستگی می‌تواند شامل چسبیدن به دیگران، ترس از تنهایی و ناتوانی در تصمیم‌گیری مستقل باشد.