آب انبار، سازهای دیرینه و حیاتی، قرنهاست که در مناطق خشک و نیمهخشک ایران، نقش مهمی در تأمین آب شرب و کشاورزی ایفا کرده است. این بناهای سنتی، با طراحی هوشمندانه و بهرهگیری از مصالح بومی، نهتنها آب را ذخیره میکردند، بلکه با خنک نگهداشتن آن، کیفیت آب را نیز حفظ مینمودند.
تعاریف آب انبار، گوناگون است، اما در یک تعریف ساده میتوان گفت آب انبار، مخزنی زیرزمینی یا نیمهزمینی است که برای جمعآوری و نگهداری آب باران، آب چشمه یا آب قنات ساخته میشود.
این تعریف، نشاندهنده کارکرد اصلی آب انبار، یعنی ذخیرهسازی آب در فصول پرآبی و استفاده از آن در فصول کمآبی است.

تاریخچه ساخت آب انبار در ایران، به دوران باستان بازمیگردد. شواهد نشان میدهد که در دوره هخامنشیان نیز، آب انبارهایی برای تأمین آب مورد نیاز سربازان و کاروانیان ساخته میشده است. اما اوج شکوفایی ساخت آب انبارها، به دوران اسلامی، بهویژه دوره صفویه و قاجاریه مربوط میشود.
دلایل ایجاد آب انبار، متعدد و متنوع است. کمبود منابع آب سطحی در مناطق خشک و نیمهخشک، نیاز به ذخیرهسازی آب برای فصول کمآبی، و اهمیت حفظ کیفیت آب از جمله مهمترین دلایل ساخت این سازهها بودهاند.
آب انبارها، نهتنها نیازهای آبی مردم را تأمین میکردند، بلکه به عنوان یک عنصر مهم در معماری و شهرسازی نیز شناخته میشدند.
نوع فایل: پاورپوینت – 68 اسلاید
فهرست مطالب:
- تعاریف
- تاریخچه
- بهداشت آب انبارها
- منابع تأمین آب آب انبار
- نحوه آب رسانی
- تقسیم بندی آب انبارها
- از جهت اهمیت
- نوع عملکرد و ارکان
- شکل ساختمان و نحوه آب برداری
- موقعیت مکانی
- زمانی
- عناصر تشکیل دهنده آب انبار
- نحوه ساخت (ویژگی های ساختمانی و اجرایی)
- راچینه (راه پله)
- سردر
- تزیینات
- بادگیر
- فضاهای مشترک با ساختمان آب انبار
- فرایند خنک سازی آب در آب انبارها
- آب انبارهای یزد
- امیر چخماق
- مریضان ندوشن
- شاه عباسی ندوشن
- بوستان ندوشن
- امامزاده ندوشن
- سکینه ندوشن
- گلشن
- حاج سید عطار یزد
- میان راهی مسیر چک چک
- آب انبار پای برج سریزد
- وزیری
- وقت و ساعت
- خرمن زار
- سردار بزرگ
- سردار کوچک
- زنانه ی بازار
- مسجد جامع (خیابان)
- حاج کاظم
- حکیم
- قوام بوشهر
قیمت: 55/500 تومان
بهداشت آب انبارها، همواره مورد توجه سازندگان و استفادهکنندگان بوده است. برای جلوگیری از آلودگی آب، از مصالحی مانند ساروج و آهک استفاده میشد که خاصیت ضدعفونیکنندگی داشتند. همچنین، در طراحی آب انبارها، تمهیداتی برای جلوگیری از ورود آلودگیها و رسوبات به داخل مخزن در نظر گرفته میشد.
مطالب مرتبط
- دانلود ppt پاورپوینت معماری آب انبار در 77 اسلاید
- دانلود ppt پاورپوینت معماری پایدار در 59 اسلاید
- دانلود پاورپوینت معماری پایدار و تنظیم شرایط محیطی ppt در 59 اسلاید
- دانلود پاورپوینت تئوری پایداری سازه ها در 49 اسلاید
- دانلود ppt پاورپوینت طرح های آب و خاک و توسعه پایدار محیط زیست کمیاب در 196 اسلاید
- دانلود ppt پاورپوینت پایداری ستون ها در سازه در 154 اسلاید
- دانلود ppt پاورپوینت معماری پایدار و انسان طبیعت معماری در 55 اسلاید
منابع تأمین آب ، بسته به شرایط اقلیمی و جغرافیایی منطقه، متفاوت بود. در برخی مناطق، آب باران از طریق ناودانها و کانالها به داخل انبار هدایت میشد. در مناطق دیگر، آب چشمه یا قنات به انبار منتقل میشد.
نحوه آب رسانی به آب انبارها نیز، با توجه به منبع آب و شرایط محلی، متفاوت بود. در برخی موارد، آب به صورت ثقلی و از طریق کانالها به انبار وارد میشد. در موارد دیگر، از نیروی انسانی یا حیوانی برای انتقال آب به انبار استفاده میشد.
تقسیم بندی آب انبارها، بر اساس معیارهای مختلفی انجام میشود. انبار را میتوان از جهت اهمیت، نوع عملکرد و ارکان، شکل ساختمان و نحوه آب برداری، موقعیت مکانی و زمانی، تقسیم بندی کرد. هر یک از این تقسیمبندیها، به درک بهتر ویژگیها و کارکردهای آب انبارها کمک میکند.
از جهت اهمیت، آب انبارها به دو دسته عمومی و خصوصی تقسیم میشوند. آب انبارهای عمومی، برای استفاده عموم مردم ساخته میشدند و معمولاً در کنار مساجد، بازارها و کاروانسراها قرار داشتند. آب انبارهای خصوصی، برای استفاده خانوادهها و افراد ثروتمند ساخته میشدند و معمولاً در داخل خانهها و باغها قرار داشتند.
نوع عملکرد و ارکان آب انبارها نیز، متفاوت است. برخی از آب انبارها، تنها برای ذخیرهسازی آب استفاده میشدند. برخی دیگر، علاوه بر ذخیرهسازی، دارای امکاناتی مانند تصفیه آب و خنکسازی آن نیز بودند.
شکل ساختمان و نحوه آب برداری نیز، از جمله معیارهای مهم در تقسیمبندی آب انبارها است. برخی از آب انبارها، دارای مخزن استوانهای شکل و سقف گنبدی بودند. برخی دیگر، دارای مخزن مکعبی شکل و سقف مسطح بودند.
موقعیت مکانی آب انبارها نیز، در طراحی و ساخت آنها تأثیرگذار بود. آب انبارهایی که در مناطق گرم و خشک ساخته میشدند، معمولاً دارای دیوارهای ضخیم و عایق بودند تا از تبخیر آب جلوگیری شود.
زماني که آب انبارها ساخته میشدند نیز، در نوع مصالح و روشهای ساخت تأثیرگذار بود. آب انبارهایی که در دوران باستان ساخته میشدند، معمولاً از مصالحی مانند سنگ و آجر استفاده میکردند. آب انبارهایی که در دوران اسلامی ساخته میشدند، معمولاً از مصالحی مانند ساروج و آهک استفاده میکردند.
عناصر تشکیل دهنده انبار، شامل بخشهای مختلفی است که هر یک، نقش مهمی در عملکرد آن ایفا میکنند. از جمله مهمترین این عناصر میتوان به نحوه ساخت (ویژگی های ساختمانی و اجرایی)، مخزن آب انبار و سقف آن، راچینه (راه پله)، سردر، تزیینات، بادگیر و فضاهای مشترک با ساختمان آب انبار اشاره کرد.
فرایند خنک سازی آب در آب انبارها، با استفاده از روشهای مختلفی انجام میشد. یکی از مهمترین این روشها، استفاده از بادگیر بود. بادگیرها، با هدایت جریان هوا به داخل آب انبار، باعث تبخیر آب و خنک شدن آن میشدند.