اندازه گیری و سنجش در علوم تربیتی بهعنوان یکی از ارکان اساسی نظام آموزشی، فرآیندی است که به معلمان و پژوهشگران کمک میکند تا میزان یادگیری، پیشرفت، استعداد و ویژگیهای شخصیتی دانشآموزان را با ابزارهای معتبر و علمی ارزیابی کنند.
در فصل نخست مباحث اندازه گیری و سنجش در علوم تربیتی، اهداف کلی و دقیق آموزشی بر شناخت مفاهیم آزمون و وسایل اندازهگیری در آموزش و روانشناسی تمرکز دارند. در این بخش تعاریف گوناگونی از آزمون ارائه میشود که صاحبنظران هرکدام بر جنبهای خاص از آن تأکید دارند.
برای مثال، برخی آزمون را وسیلهای برای مقایسه عملکرد افراد در شرایط یکسان میدانند، در حالی که گروهی دیگر آن را ابزاری برای پیشبینی تواناییها یا رفتار آینده قلمداد میکنند. آزمونهای توانایی و استعداد نیز در این فصل توضیح داده میشوند تا تفاوت آنها از نظر هدف و کاربرد روشن شود.
آزمونهای پیشرفت تحصیلی بهمنظور سنجش میزان دستیابی دانشآموزان به اهداف آموزشی طراحی میشوند. این آزمونها معمولاً بر اساس جدول مشخصات و اهداف رفتاری تدوین میگردند تا مطمئن شویم تمام محتوای آموزشی و سطوح یادگیری پوشش داده شدهاند.
جدول دو بعدی محتوا و هدف در این فرآیند نقش مهمی دارد، زیرا کمک میکند سؤالات بهطور متوازن بین موضوعات مختلف و سطوح شناختی توزیع شوند. اهداف رفتاری نیز در این مرحله تعیین میشوند تا آزمون بتواند بهطور دقیق میزان تحقق یادگیری را نشان دهد.
در ادامه، انواع آزمونهای تشریحی مورد بررسی قرار میگیرند. آزمونهای گسترده پاسخ و محدود پاسخ از رایجترین انواع سؤالات تشریحی هستند که هرکدام مزایا و معایب خاص خود را دارند.
آزمونهای تشریحی اگرچه فرصت بروز تفکر و تحلیل را برای دانشآموز فراهم میکنند، اما تصحیح آنها ممکن است تحت تأثیر قضاوت شخصی مصحح قرار گیرد. برای کاهش این خطاها، قواعدی برای طراحی و تصحیح سؤالات تشریحی تدوین شده است تا عدالت آموزشی رعایت شود.
نوع فایل: پاورپوینت – 312 اسلاید
فهرست مطالب:
- اندازه گیری و سنجش در علوم تربیتی
- تعریف و انواع آزمونها در آموزش و پرورش و روانشناسی
- اهداف کلی
- اهداف دقیق آموزشی فصل اول
- ارائه محتوای فصل اول
- وسایل اندازه گیری در آموزش و پرورش و روانشناسی
- تعاریف آزمون از دیدگاه صاحب نظران
- انواع آزمونها
- آزمونهای توانایی
- توضیح مختصر آزمونهای توانایی
- آزمونهای استعداد
- آزمونهای پیشرفت تحصیلی
- آزمونهای عاطفی
- تعریف شخصیت
- ابزارهای اندازه گیری شخصیت
- توضیح مختصر ابزارهای اندازه گیری شخصیت
- علاقه و نگرش
- تعریف خاص علاقه و نگرش
- مقایسه اندازه گیری و ارزشیابی
- تفاوت اندازه گیری و ارزشیابی
- انواع ارزشیابی در آموزش و پرورش
- مقایسه ویژگیهای ارزشیابی ملاکی و هنجاری
- شیوه های اجرای آزمون
- تعاریف
- زمان اجرای ارزشیابی
- مراحل استفاده از ارزشیابی تکوینی در کلاسهای درس معمولی
- اهداف ارزشیابی تراکمی
- کمک آزمون تشخیصی به معلمان
- تهیه طرح آزمون پیشرفت تحصیلی
- هدف کلی
- هدفهای دقیق آموزشی
- ارائه محتوای فصل دوم
- هدفهای آموزشی رفتاری
- کمک اهداف رفتاری به
- نمونههایی از هدفهای رفتاری
- تعیین ویژگیهای هدفهای رفتاری در نمونه سوال
- موارد استفاده جدول مشخصات
- مراحل تهیه و طرح یک آزمون پیشرفت تحصیلی
- ویژگیهای هدفهای کلی و رفتاری
- مراحل تشکیل جدول مشخصات
- دو نکته حائز اهمیت در تعیین محتوا و هدف در جدول مشخصات
- جدول دو بعدی محتوا وهدف
- طبقه بندی هدفهای آموزشی
- جدول حیطه یادگیری
- آزمونهای مورد نیاز برای سنجش هدفهای آموزشی
- انواع آزمونهای پیشرفت تحصیلی
- آزمونهای تشریحی
- هدف کلی
- هدفهای دقیق آموزشی
- ارائه محتوای فصل سوم
- انواع آزمونهای تشریحی
- ویژگیهای آزمونهای گسترده پاسخ
- نمونه سوال آزمون گسترده پاسخ
- موارد استفاده آزمون گسترده پاسخ
- ویژگیهای آزمون محدود پاسخ
- نمونه آزمون محدود پاسخ
- محاسن سوالهای تشریحی
- معایب سوالهای تشریحی
- راهکارهای مناسب جهت بر طرف نمودن معایب آزمونهای تشریحی
- قواعد تهیه سوالهای تشریحی در رابطه با هدفها
- قواعد تهیه سوالهای تشریحی در رابطه با متن سوالها
- در رابطه با آزمون شوندگان
- مشکلات دادن حق
- قواعد تصحیح سوالهای تشریحی
- عواملی که در ارزشیابی مصحح موثر است؟
- پرسش شفاهی
- آزمونهای کوته پاسخ
- هدف کلی
- هدف دقیق آموزشی
- ارائه محتوای فصل چهارم
- تعریف آزمون کوته پاسخ
- انواع آزمونهای کوته پاسخ
- مشخصات انواع آزمونهای کوته پاسخ
- کاربرد آزمونهای کوته پاسخ
- محاسن آزمونهای کوته پاسخ
- معایب آزمونهای کوته پاسخ
- قواعد کلی تهیه سوالات آزمونهای کوته پاسخ
- قواعد تهیه سوالات کوته پاسخ کامل کردنی
- آزمونهای که از مسائل ساده ریاضی تشکیل میشوند
- قواعد تهیه سوالهای مسائل عددی
- آزمونهای صحیح ـ غلط و جور کردنی
- هدف کلی
- هدفهای دقیق آموزش
- ارائه محتوی فصل پنجم
- آزمون عینی
- آزمونهای عینی به
- چند گزینه ای
- توضیح مختصر آزمونهای عینی
- ویژگیهای مهم آزمونهای عینی
- کاربرد آزمونهای عینی
- انواع سوالهای صحیح وغلط
- نمونه سوال صحیح و غلط
- نمونه سوال اصلاحی
- سوال خوشه ای
- نمونه سوال خوشه ای
- معایب و محاسن آزمونهای صحیح و غلط
- سوال ها اطلاعات واقعی
- سوال درک و فهم
- آزمون کار بستن
- آزمون توانایی حل مسئله
- تقسیم سوالهای صحیح – غلط از لحاظ مقاصد مختلف آموزشی
- قواعد تهیه سوالهای صحیح وغلط
- آزمونهای جور کردنی
- کاربرد سوالهای جور کردنی
- الگوهای سوالهای جور کردنی
- معایب و محاسن آزمونهای جور کردنی
- معایب سوالهای جور کردنی که
- قواعد تهیه سوالهای جور کردنی
- نکاتی در رابطه با طول و فهرست پرسش و پاسخ سوال جور کردنی
- آزمونهای چند گزینه ای
- هدف کلی
- هدفهای دقیق آموزشی
- ارائه محتوای فصل ششم
- آزمون چند گزینه ای
- قسمتهای اصلی سوال چند گزینه ای
- تعداد گزینههای سوالهای چند گزینه ای
- شکل سوالات چند گزینه ای
- انواع سوالهای چند گزینه ای
- توضیح انواع سوالات چند گزینه ای
- محاسن سوالات چند گزینه ای
- معایب سوالات چند گزینه ای
- قواعد تهیه سوالات چند گزینه ای
- در چه صورت ساختمان پیچیده دستوری و لغات و
- مهمترین فایده جلوگیری از تکرار مطلب
- کنترل سطح دشواری سوالهای چند گزینه ای
- برای جلب آزمون شوندگان به گزینه انحرافی چه باید
- ساده ترین راه برای انتخاب محل گزینه های درست
- راههای دیگر انتخاب محل گزینه های درست
- پیشنهاد تعداد گزینهها در مقاطع تحصیلی
- در چه مواردی کاربرد گزینه هیچ یک از موارد بالا)
- در چه مواردی گزینه نمی دانم بلامانع است ؟
- موارد کاربرد آزمونها از دیدگاه مهر» نزولیمان
- سنجش هدفهای آموزشی
- هدف کلی
- هدفهای دقیق آموزشی
- ارائه محتوای فصل
- طبقه بندی هدفهای آموزشی دانش
- طبقه بندی هدفهای آموزشی «دانش»
- دانش راهها و وسایل برخورد با امور جزئی
- طبقه بندی هدفهای آموزشی فهمیدن
- ترجمه از یک سطح
- طبقه بندی هدفهای
- مراحل سه گانه برای تحقق موضوع تذکر
- ارائه مطالب فصل
- اطلاعات ورودی
- تعریف هنجار
- مهمترین ویژگی گروه مرجع
- تعیین هنجار
- انواع نمرات
- هنجارهای سنی
- مثال هنجارهای سنی
- محدودیت هنجارهای سنی
- بهترین کاربرد هنجار سنی
- هنجارهای کلاسی
- مثال هنجارهای کلاسی
- محدودیت در هنجار کلاسی و سنی
- معادلهای کلاسی امکان مقایسه در چه درسهایی را فراهم می آورد؟
- هنجارهای سنی نمایی
- هنجار سن ذهنی
- هوشبر
- هنجارهای درصدی
- معایب هنجارهای درصدی
- مواردی که هنگام استفاده از رتبه های درصدی
- هنجارهای مربوط به نمرات سیار
- انواع مختلف نمرات معیار (نمره Z)، (نمره T)، (هوشبهر انحرافی)، (نمرات
استاندارد) - علامت نمره
- نمره T
- مثال نمره T
- روایی آزمون
- هدف کلی
- مرادفهای دقیق آموزشی
- ارائه مطالب فصل
- مقاصد آزمونها و وسایل اندازه گیری روانی و پرورشی
- ویژگیهای آزمونها مختلف از نظر صاحب نظران
- روایی
- مثال روایی آزمون
- آزمون های مورد استفاده در آموزش و پرورش دارای
- روایی محتوا
- مثال روایی محتوا
- بهترین روش برای رعایت روایی محتوا
- روایی صوری
- در رابطه با روایی صوری اظهار
- روایی پیش بینی
- مثال موارد استفاده آزمونها جهت پیش بینی
- تعیین روایی پیش بینی
- مثال تعیین روایی پیش بینی
- چگونه قدرت پیش بینی آزمونها را افزایش دهیم؟
- روایی همزمان
- مثال تعیین روایی همزمان
- چهار ویژگی مطلوب برای دادههای ملاکی
- ربط داشتن
- مثال ربط داشتن
- بی طرفی
- مثال بی طرفی
- نقض بی طرفی و جلوگیری از آن
- پایایی
- روایی سازه
- مثال روایی سازه
- تعریف سازه
- مراحل تعیین روایی سازه
- روشهایی برای تعیین روایی سازه
- روایی همگرا
- روایی واگرا
- مثال روش تمایز سنی
- روش تحلیل عوامل
- روش همسانی درونی
- پایایی آزمون
- هدف کلی
- هدفهای دقیق آموزشی
- ارائه محتوای فصل
- تعریف
- روشهای تعیین پایایی
- روش پایایی مصحح
- روش باز آزمایی
- روش فرمهای موازی
- ایرادات به روش فرم های هم ارز
- ایراد میسر نبودن فرمهای هم ارز
- ایراد عملکرد آزمون شوندگان در فرمهای هم ارز
قیمت: 250/500 تومان
آزمونهای کوته پاسخ شامل سؤالات کاملکردنی، صحیح ـ غلط و جورکردنی هستند که معمولاً برای سنجش دانش واقعی و حافظه بهکار میروند. این نوع سؤالات با وجود سادگی در طراحی، باید بر اساس اصول روانسنجی دقیق تنظیم شوند تا بتوانند بدون ابهام، پاسخ درست را از آزمونشونده دریافت کنند. در تدوین این سؤالات باید از جملات منفی، ابهام در واژهها و طول بیشازحد سؤال جلوگیری کرد. کاربرد آزمونهای کوته پاسخ بهویژه در ارزیابیهای سریع و گسترده اهمیت زیادی دارد.
مطالب مرتبط
در فصل بعدی اندازه گیری و سنجش در علوم تربیتی، آزمونهای عینی مانند آزمونهای چندگزینهای مورد توجه قرار میگیرند. این آزمونها به دلیل سهولت تصحیح، عینیت بالا و قابلیت تحلیل آماری، یکی از پرکاربردترین انواع ابزارهای سنجش هستند. طراحی صحیح گزینههای انحرافی و رعایت تعادل در سختی سؤالات، از اصول کلیدی در تدوین این نوع آزمونها است. با این حال، اگر هدف تنها سنجش حفظیات باشد، ممکن است جنبههای عمیقتر یادگیری نادیده گرفته شوند.
در بخش مربوط به ارزشیابی، تفاوت بین اندازهگیری و ارزشیابی توضیح داده میشود. اندازه گیری و سنجش در علوم تربیتی به معنای تعیین کمّی ویژگیها است، در حالی که ارزشیابی شامل تفسیر نتایج اندازهگیری در جهت تصمیمگیری آموزشی میشود.
ارزشیابی به سه نوع تکوینی، تشخیصی و تراکمی تقسیم میگردد که هر یک هدف خاصی دارد؛ مثلاً ارزشیابی تکوینی در طول آموزش برای اصلاح روش تدریس انجام میشود و ارزشیابی تراکمی در پایان دوره برای قضاوت نهایی درباره میزان یادگیری دانشآموز کاربرد دارد.
فصلهای پایانی کتاب به مفاهیم روایی، پایایی و هنجار اختصاص دارند که از ارکان اساسی هر ابزار سنجش محسوب میشوند. روایی به این معناست که آزمون تا چه اندازه چیزی را که باید بسنجد، میسنجد، و پایایی به میزان ثبات نتایج آزمون در زمانهای مختلف اشاره دارد.
انواع روایی از جمله روایی محتوا، صوری، پیشبینی، همزمان و سازه بررسی میشوند و روشهای محاسبه پایایی مانند بازآزمایی، فرمهای موازی و همسانی درونی معرفی میگردند.
مفهوم هنجار و نمرات معیار برای تفسیر نتایج آزمونها معرفی میشود. هنجارهای سنی، کلاسی و درصدی به عنوان مبنایی برای مقایسه عملکرد فرد با گروه مرجع بهکار میروند. همچنین نمرات Z و T به عنوان نمرات استاندارد برای مقایسه دقیقتر نتایج مورد استفاده قرار میگیرند. آشنایی با این مفاهیم به معلمان و متخصصان علوم تربیتی کمک میکند تا نتایج آزمونها را بهدرستی تحلیل کرده و تصمیمات آموزشی آگاهانهتری اتخاذ کنند.
اندازه گیری و سنجش در علوم تربیتی ابزاری برای ارتقای کیفیت آموزش، بهبود تصمیمگیریهای آموزشی و افزایش دقت در تشخیص نیازهای یادگیری است. درک دقیق مفاهیمی مانند آزمون، ارزشیابی، روایی و پایایی، معلمان را در مسیر طراحی ابزارهای علمی و معتبر یاری میکند تا آموزش نهتنها مؤثرتر بلکه عادلانهتر باشد.