دانلود ppt پاورپوینت خصوصیات حوضه های آبریز کمیاب و عالی

بررسی دقیق و علمی خصوصیات حوضه های آبریز یکی از ارکان اصلی در مدیریت منابع آب محسوب می‌شود، زیرا ویژگی‌های فیزیکی و هندسی هر حوضه مستقیماً بر رفتار هیدرولوژیکی آن تأثیر می‌گذارد.

خصوصیات حوضه های آبریز به دو دسته اصلی هندسی و فیزیوگرافیک تقسیم می‌شوند که هر کدام ابعاد خاصی از عملکرد حوضه را مشخص می‌کنند.

شبکه آبراهه ای در حوضه، مجموعه‌ای از رودخانه‌ها، نهرها و آبراه‌های فصلی است که مواد و آب را از سطح حوضه جمع‌آوری می‌کنند. این شبکه ساختار اصلی حمل و نقل آب است. تراکم شبکه رودخانه ها نشان دهنده میزان گسترش و فشردگی آبراهه‌ها در واحد سطح حوضه است و ارتباط مستقیمی با رواناب سطحی دارد.

نسبت انشعاب، که یکی از خصوصیات مهم هندسی است، بیانگر نسبت تعداد آبراهه‌های رده پایین‌تر به آبراه‌های رده بالاتر در شبکه است. به عنوان مثال، نسبت انشعاب در حوضه های معمولی معمولاً مقداری بین ۳ تا ۵ دارد که این محدوده نشان دهنده درجه سازماندهی شبکه آبراهه‌ای است.

قاعده هورتن بیان می‌کند که تعداد آبراهه هر رده از یک معادله لگاریتمی پیروی می‌کند که این امر نظم ساختاری در پدیده‌های طبیعی را آشکار می‌سازد. خصوصیات حوضه های آبریز همچنین شامل پارامترهای شکل و ارتفاعی هستند که نقش مهمی در زمان‌بندی سیلاب و فرسایش دارند.

خصوصیات مهم هندسی حوضه یا کوه آبنگاری (اوروهیدرگرافی) شامل مواردی چون مساحت، محیط، طول آبراهه اصلی و شیب عمومی حوضه است. این روابط هندسی حالت کلی داشته و اغلب با استفاده از معادلات ریاضی برای توصیف دقیق شکل فضایی حوضه به کار گرفته می‌شوند.

محیط حوضه به مرز بیرونی آن اشاره دارد و طول حوضه (L) به طول بلندترین آبراهه اصلی آن اطلاق می‌شود که معیاری برای سنجش مسیر اصلی انتقال آب است. شکل حوضه تأثیر بسزایی بر هیدرولوژی حوضه می‌گذارد، زیرا شکل‌های کشیده یا دایره‌ای زمان تمرکز متفاوتی دارند.

تقسیم بندی حوضه ها بر اساس شکل ممکن است شامل اشکال دایره‌ای، بیضوی یا نامنظم باشد که هر کدام رفتار هیدرولوژیکی خاصی را موجب می‌شوند. نسبت طول به عرض (n) که عکس ضریب شکل است، به عنوان نمایه شکل بکار می‌رود و معیاری ساده برای مقایسه درجه کشیدگی حوضه‌ها ارائه می‌دهد.

ضریب فشردگی (کمپکتنس) یا ضریب گراولیوس، بیانگر میزان نزدیک بودن شکل حوضه به یک دایره کامل است و نشان دهنده توزیع فضایی عوامل موثر بر رواناب می‌باشد. ارتفاع حوضه (پستی و بلندی) که شامل ارتفاع متوسط، حداکثر و حداقل است، مستقیماً بر گرادیان شیب و پتانسیل انرژی آب جاری تأثیر می‌گذارد.

شناخت دقیق زمان تمرکز (time of concentration)، که مدت زمانی است تا آب از دورترین نقطه حوضه به خروجی برسد، برای طراحی سازه‌های آب و مدیریت سیلاب‌ها با استفاده از خصوصیات حوضه های آبریز حیاتی است.