معماری سنتی بوشهر (Traditional architecture of Bushehr) گنجینهای ارزشمند از دانش و تجربه در مواجهه با چالشهای اقلیمی و زیستمحیطی است. این هنر، آمیزهای از زیباییشناسی و کارآمدی است که در طول قرنها در منطقه بوشهر شکل گرفته و به تکامل رسیده است.
منطقه بوشهر (Bushehr region) با موقعیت جغرافیایی خاص خود، از دیرباز شاهد تمدنهای مختلفی بوده است. این منطقه شامل دشتستان (Dashtestan) نیز میشود که هر کدام، نقشی در شکلگیری معماری بومی این منطقه داشتهاند.

اقلیم گرم و مرطوب (Hot and humid climate) حاکم بر بوشهر، اصلیترین عامل شکلدهندهی معماری سنتی آن است. این اقلیم، نیاز به راهکارهایی برای مقابله با گرما و رطوبت را ایجاد کرده است.
ویژگیهای معماری بومی مناطق گرم و مرطوب (Features of indigenous architecture in hot and humid regions) در بوشهر، پاسخهایی هوشمندانه به این نیازها هستند. این ویژگیها، شامل طراحی فرم ساختمان، جهتگیری بنا، استفاده از مصالح مناسب و بهرهگیری از عناصر تهویه طبیعی میشوند.
نوع فایل: پاورپوینت – 98 اسلاید
فهرست مطالب:
- منطقه بوشهر
- دشتستان
- اقلیم گرم و مرطوب
- ویژگی های معماری بومی مناطق گرم و مرطوب
- بافت اقلیم گرم و مرطوب
- فرم ساختمان
- حداکثر استفاده از سایه و کوران هوا
- بندر بوشهر، پنجره های بلند مرتفع رو به کوچه
- ارتفاع اتاقها زیاد و پنجره ها بلند و کشیده
- ایوان دورتادور حیاط مرکزی
- عدم وجود زیر زمین در مناطق نزدیک به ساحل
- حداکثر استفاده از سایه و کوران هوا
- وجود شبستان و شوادان در مناطق دور از ساحل
- الهام گرفتن از قوس های عربی و هندی
- خانه هایی با سقف حصیری
- جهت استقرار بنا
- نورگیرها
- بادگیرها
- مصالح ساختمانی
- استفاده از چوب برای در و پنجره
- ایوان دورتادور حیاط مرکزی
- ایجاد سایه برای دیوارهای رو به افتاب غرب
- استفاده از گیاهان
- ب) کوران و تهویه داخل بنا
- تاثیر نوع و ابعاد پنجره در تهویه
- استفاده از پوشش گیاهی برای خنک نگه داشتن
- ایجاد مناطق نیمه محافظت
- طراحی پلان آزاد جهت استفاده از تهویه
- ایجاد فضای عمومی
- جهت گیری بنا
- پلان خانه مهربان – حرکت باد در فضای داخلی
- پلان خانه طبیب – حرکت باد در فضای داخلی
- فرم و نحوه ی استقرار خانه مهربان
- فرم و نحوه ی استقرار خانه ملوان
- بافت متراکم و به هم فشرده شهری
- ارتفاع اتاقها
- بازشوها
- سقف خانه ها
- استفاده از مصالح بوم آورد
- سنگ های مرجانی
- مصالح به کار رفته در ساختمانهای
- ناودان ها و آبروها
- مقیاس جزییات معماری
- روزن
- منظر شهری
- الگوهای فضاهای باز و نیمه باز در خانه های بوشهر
- خانه گلشن
- خانه مهربان
- خانه رشیدی
قیمت: 75/500 تومان
خصوصیات آب و هوایی این کرانه (Climatic characteristics of this coast) به طور کلی، شامل تابستانهای طولانی و گرم، زمستانهای معتدل و میزان رطوبت بالا میشود. این شرایط، معماری را ملزم به اتخاذ تدابیر خاصی میکند.
مطالب مرتبط
بافت اقلیم گرم و مرطوب (Texture of hot and humid climate)، تاثیر مستقیمی بر شکلگیری بافت شهری و روستایی بوشهر داشته است. خانهها در این منطقه، اغلب به صورت متراکم و فشرده ساخته میشوند.
فرم ساختمان (Building form) در معماری سنتی بوشهر، نقشی اساسی در تنظیم دما و تهویه هوا دارد. این فرمها به گونهای طراحی شدهاند که حداکثر سایه و کوران هوا (Maximum use of shade and wind currents) را فراهم کنند.
به طور کلی، فرم در مناطق ساحلی (Coastal areas) دارای ویژگیهایی نظیر ارتفاع زیاد اتاقها، پنجرههای بلند و کشیده و ایوانهای دورتادور حیاط مرکزی (Verandas around the central courtyard) است. این ویژگیها، به خنکسازی فضا و کاهش تابش مستقیم آفتاب کمک میکنند.
در بندر بوشهر (Bushehr port)، پنجرههای بلند و مرتفع رو به کوچه (Tall and elevated windows facing the alley) از ویژگیهای بارز معماری سنتی است. این پنجرهها، علاوه بر تامین نور و تهویه، به حفظ حریم خصوصی نیز کمک میکنند.
خانه مسکونی کاکا احمد عبدالحمید در قشم، بندر لافت (Kaka Ahmad Abd al-Hamid residential house in Qeshm, Laft port) نمونهای از معماری سنتی است که با ویژگیهای اقلیمی منطقه سازگار شده است.
خصوصیات کلی فرم بنا (General characteristics of the building form) در این مناطق شامل ارتفاع زیاد اتاقها و استفاده از طاقهای مسطح (Flat arches) است. این ویژگیها، به کاهش انتقال حرارت و ایجاد سایه کمک میکنند.
عدم وجود زیرزمین (Absence of a basement) در مناطق نزدیک به ساحل، یکی دیگر از خصوصیات معماری سنتی بوشهر است. این امر، به دلیل بالا بودن سطح آبهای زیرزمینی و جلوگیری از نفوذ رطوبت به داخل ساختمان است.
در مناطق دور از ساحل (Areas away from the coast)، وجود شبستان و شوادان (Shabestan and Shovadan) برای ایجاد فضاهای خنک و مطبوع، رایج است. این فضاها، با استفاده از سیستمهای تهویه طبیعی، دمای داخل ساختمان را کاهش میدهند.
در معماری سنتی بوشهر، از قوسهای عربی و هندی (Arabic and Indian arches) الهام گرفته شده است. این قوسها، علاوه بر زیبایی، به استحکام بنا نیز کمک میکنند.
جهت استقرار بنا (Building orientation) یکی از مهمترین عوامل در طراحی معماری سنتی بوشهر است. اگر هدف، کسب حداقل انرژی (Minimum energy) در مواقع گرم باشد، جهت شمالی (North direction) مناسبترین است.
عملکرد جهت استقرار ساختمان (Function of building orientation) از نظر کسب نورگیرها (Skylights) و استفاده از بادگیرها (Windcatchers) نیز حائز اهمیت است. بادگیرها، با هدایت جریان هوا به داخل ساختمان، به تهویه طبیعی فضا کمک میکنند.
ارتفاع بادگیرها (Windcatcher height) متناسب با تعداد چشمهها (Wells) است. بادگیرهای تک چشمه، کوتاهترین و بادگیرهای سه چشمه، بلندترین نمونهها هستند.
مصالح ساختمانی (Building materials) مورد استفاده در معماری سنتی بوشهر، از مصالح بومآورد (Local materials) و در دسترس منطقه انتخاب میشدند. استفاده از چوب برای در و پنجره، آجر و خشت (Brick and mud brick) برای ساخت دیوارها و رنگ روشن سطح خارجی دیوارها، از ویژگیهای این مصالح است.
ایجاد سایه برای دیوارهای رو به آفتاب غرب (Creating shade for walls facing west sun) و استفاده از موارد منعکسکننده حرارت (Using heat-reflecting materials) بر روی سطوح مقابل تابش آفتاب تابستان، از راهکارهای کاهش دمای داخل ساختمان است.
استفاده از پوشش گیاهی (Using vegetation) برای خنک نگه داشتن محیط و ایجاد مناطق نیمه محافظت (Creating semi-protected areas) از دیگر روشهای مورد استفاده در معماری سنتی بوشهر است. طراحی پلان آزاد (Free plan design) جهت استفاده از تهویه و ایجاد فضای عمومی (Creating public spaces) نیز از ویژگیهای این معماری است. در معماری سنتی بوشهر، پلان خانه مهربان (Mehraban House plan) و پلان خانه طبیب (Tabib House plan)، نمونههایی از این رویکرد هستند. معماری سنتی بوشهر، نمایانگر خرد و هنر گذشتگان در مواجهه با شرایط سخت اقلیمی است.